Hướng dẫn cách chơi bài chắn đơn giản, dễ hiểu

cách chơi bài chắn

Bài chắn là một trò chơi dân gian với bộ bài cổ truyền Tổ Tôm. Chơi chắn khá kén người chơi và luật cũng khá phức tạp. Nhưng đánh chắn lại khá thú vị và được nhiều người ưa chuộng. Hãy tìm hiểu cách chơi bài chắn đơn giản, dễ hiểu cho những người mới nhé. Có thể bạn sẽ mê trò chơi này đấy.

Tìm hiểu về bài chắn

Nguồn gốc bài chắn

Bài chắn là một kiểu chơi bài miền Bắc với bộ bài cổ truyền Tổ Tôm. Tương tự như bài phỏm hay xệp. Người chơi trong quá trình chơi ăn bài vào những cặp bài gọi là Chắn và Cạ. Đánh rác đi để bài được tròn. Và đặc biệt hơn, chắn đòi hỏi gò bài để giữ lại những tổ hợp bài nhiều điểm. Bài chắn chơi hấp dẫn với nhiều cước ù khác nhau.

Các cách chơi bài chắn gồm chắn bí tứ (chơi 4 người) và chắn bí ngũ (chơi 5 người). Hiện nay, cách chơi bài chắn bí tứ là phổ thông nhất. Tổ tôm và Chắn bí ngũ thường chỉ thấy các cụ già còn hay chơi.

Bài chơi chắn

Thông thường, khi chơi chắn bằng 1 bộ bài Tổ Tôm 120 lá, chúng ta sẽ bỏ đi hàng yêu gồm lão,thang và hàng nhất gồm nhất vạn, nhất văn, nhất sách. Lúc này, bộ bài chỉ còn lại 100 lá. Gồm những lá bài chi và những lá bài trong 8 hàng từ nhì đến cửu. Hoặc trên thị trường có bán bộ bài chắn có sẵn 100 quân.

Bao gồm các hàng:

  • Yêu ( Chi Chi ) x4 quân
  • Nhị (nhị vạn, nhị sách, nhị văn) x4 quân
  • Tam (tam vạn, tam sách, tam văn) x4 quân
  • Tứ (tứ vạn, tứ sách, tứ văn) x4 quân
  • Ngũ (ngũ vạn, ngũ sách, ngũ văn) x4 quân
  • Lục (lục vạn, lục sách, lục văn) x4 quân
  • Thất (thất vạn, thất sách,thất văn) x4 quân
  • Bát (bát vạn, bát sách,bát văn) x4 quân
  • Cửu (cửu vạn, cửu sách, cửu văn) x4 quân

Trên các quân bài gồm phần chữ và phần hình ảnh. Phần chữ gồm 1 chữ thể hiện hàng ở phía bên phải, 1 chữ thể hiện chất ở phía bên trái. Phần hình ảnh thể hiện các nhân vật, sự vật trong dân gian.

Để phân biệt các quân bài trong bộ chắn, chúng ta có thể nhìn nhận bằng hình tượng mặt quân. Hoặc nếu không thuộc, chúng ta có thể phân biệt dựa theo chữ ở đầu mỗi quân bài. Với Chữ ở bên phải thể hiện các hàng (từ nhị đến cửu). Chữ phía bên trái thể hiện các chất (vạn, văn và sách).

Để tiện cho những bạn không biết chữ Trung Quốc, những người chơi chắn thường truyền nhau câu khẩu quyết “vạn vuông, văn chéo, sách loằng ngoằng” (phần nửa dưới chữ bên trái) để phân biệt cho dễ.

Hướng dẫn cách chơi bài chắn

Các thuật ngữ khi chơi bài chắn

  • Chắn: 2 quân bài đồng số và đồng chất.
  • Cạ: 2 quân có đồng số nhưng khác chất.
  • Què: Các quân bài lẻ không nằm trong chắn hoặc cạ.
  • Chì: Bạn quyền ưu tiên bốc bài. Và được quyền quyết định ăn hay nhường cửa dưới.
  • Ăn: Nếu bạn sở hữu quân bài có thể hợp với quân bài dưới chiếu thành Chắn hay Cạ thì bạn được phép ăn quân bài dưới chiếu.
  • Chiếu (Chíu): Bạn đang giữ 3 quân bài giống hệt nhau và dưới chiếu xuất hiện 1 quân giống hệt 3 quân đó. Lúc này, bạn được quyền ăn quân bài mà không cần quan tâm quân đó do ai Bốc hay Đánh. Hoặc quân đó đang nằm ở cửa khác hay do người khác đánh ra.
  • Trả cửa: Nếu bạn Chiếu quân bài ở cửa của người khác, bạn cần phải Trả cửa bằng cách đánh 1 quân bài xuống để thế chỗ cho quân bài bạn vừa Chiếu. Sau đó ván bài tiếp tục bình thường.
  • Ù: Là mục tiêu của trò chơi. Thuật ngữ nàt để nói đến trường hợp người chơi có 19 quân hợp với 1 quân mới được bốc ra thành 10 bộ (Chắn hoặc Cạ). Trong đó bắt buộc phải có ít nhất 6 Chắn (1 Chíu được tính tương đương với 2 Chắn).
  • Ù đè: Là trường hợp 2 người chơi cùng chờ Ù 1 quân. Người được ưu tiên Ù là người chơi ngồi ở vị trí gần cửa bài được bốc lên nhất (tính theo vòng chơi ngược chiều kim đồng hồ).

Cách chơi bài chắn

Trong cách chơi bài chắn, các quân bài sẽ được chia thành 5 phần. Phần còn lại sẽ là Nọc. Tiếp đó, 1 quân trong chồng bài Nọc sẽ được rút ngẫu nhiên. Lật quân bài lên vào một phần bài bất kỳ trong 4 phần bài còn lại và cấu thành một phần bài cái.

Sau đó, người chơi phải tiến hành bốc cái thì mới xác định được ai là người đánh đầu tiên và ai được phần bài nào. Cụ thể, có bốn người chơi tương ứng với các vị trí 1, 2, 3 và 4. Sắp xếp sao lần lượt từ trái qua phải, đảm bảo người chơi số 2 và người chơi số 4 ngồi chéo nhau. Người chơi số 2 bốc cái được quân thất vạn, đếm từ B sẽ là 1, đến D sẽ là 7. Như vậy, phần bài cái thuộc về D.

Từng người còn lại sẽ được chia những phần bài xung quanh phần bài cái. Phía phải bài cái được chia cho người chơi số 1 (nghĩa là người chơi có vị trí bên tay phải người được phần bài cái là người chơi số 4). Phần tiếp nữa đưa cho người chơi số 2, còn phần bên trái bài cái được chia cho người chơi số 3.

Khi đánh bài, nếu bạn Ăn bài để tạo thành Chắn hoặc Cạ thì phải hạ Chắn hoặc Cạ xuống chiếu. Đặt quân bài của bạn đè lên quân vừa ăn được. Nếu không ăn bài thì phải bốc 1 quân bài từ Nọc. Và nhường cho nhà dưới nếu bạn vẫn không ăn quân bài đó.

Ván bài sẽ kết thúc khi có người ù. Khi hạ bài, cần tách riêng Chắn – Cạ và phải Xướng ù đúng cách.

Các lỗi phạt trong khi chơi bài chắn

  • Lỗi ăn treo tranh: Ăn được thành chắn nhưng lại ăn cạ;
  • Chíu được nhưng lại ăn thường: không hạ đủ 4 quân xuống mặt;
  •  Lấy quân chọn cạ: lấy 1 quân trong hàng cạ sẵn để ăn cạ;
  • Ăn cạ nhờ quân chờ: lấy 1 quân chờ ù để ăn cạ;
  • Ăn cạ nhờ quân chắn: lấy 1 quân chắn có sẵn để ăn cạ.

Các lỗi bắt phải đền khi chơi bài chắn

  • Người chơi bỏ ăn chắn rồi lại ăn chắn: Trước đó đã bỏ ăn chắn, sau đó lại đòi ăn;
  • Người chơi bỏ ăn chắn rồi lại ăn cạ: Trước đó đã bỏ ăn chắn, sau đó lấy 1 quân ra để ăn cạ;
  • Bỏ quân cạ để ăn cạ: Trước đó đã bỏ ăn cạ, xong lấy 1 quân để ăn cạ;
  • Bỏ quân chắn rồi lại đánh chắn: trước đó bỏ không ăn sau đó lại đánh đúng con đó;
  • Ăn cạ rồi lại đánh cạ: đã đánh 1 cạ trước đó nhưng lại đi ăn cạ khác;
  • Lỗi xé cạ ăn cạ: Xé ra một quân cạ để đánh, sau đó lại dùng quân hàng đó để ăn cạ;
  • Lỗi đánh trùng ăn trùng: đã đánh 1 quân trước đó sau lại ăn đún quân đó;
  • Đánh trùng chắn: trước đó đã đánh chắn sau đó lại tiếp tục đánh chắn nữa;
  • Đã ăn quân nhưng lại tiếp đánh quân đó;
  • Ăn cạ rồi lại tiếp tục ăn chắn cùng hàng;
  • Đánh cạ khi trước đó đã ăn cạ;
  • Ăn con cạ rồi lại đánh tiếp con cùng hàng.

Cước sắc trong chơi chắn

cách chơi bài chắn

Nếu bài ù có những đặc điểm sau sẽ được ăn thêm tiền. Điểm này được gọi là Cước.

  • Xuông: Bài ù không có gì đặc biệt;
  • Thông: Hai ván ù liên tiếp;
  • Chì: nếu ù tại cửa chì của mình;
  • Thiên ù: ù khi tròn bài (chỉ xảy ra ở người có cái);
  • Địa ù: ù khi chưa đi qua cửa chì;
  • Tôm: Có 3 bộ tam vạn, tam sách, thất văn;
  • Lèo: Có cửu vạn, bát sách, chi chi;
  • Bạch định: Tất cả bài ù đều là quân đen;
  • Tám đỏ: Có 8 quân đỏ;
  • Kính tứ chí: Có 4 con chi đỏ;
  • Thập thành: Có 10 chắn;
  • Thiên khai: Có sẵn 4 quân giống nhau.
  • Ăn bòn: Có 1 chắn bất kỳ hạ xuống ăn thành 2 chắn giống nhau.
  • Ù bòn: Cây ù cũng chính là cây ăn bòn.
  • Có chíu: bài ù có chíu.
  • Chíu ù: Cây ù cũng chính là cây chíu
  • Bạch thủ ù chi: bài ù bạch thủ cây chi chi.
  • Hoa rơi cửa phật: bài ù chì bạch thủ quân nhị vạn khi trên chiếu ăn 1 chắn ngũ vạn.
  • Cá lội sân đình: tương tự hoa rơi cửa phật. Nhưng thay nhị vạn bằng bát vạn ;
  • Nhà lầu xe hơi hoa rơi cửa phật: khi ù thì bài trên tay sẽ có chắn ngũ vạn và chắn tứ vạn cùng chì bạch thủ nhị vạn;
  • Hoa rơi cửa phật: Có 1 quân ngũ vạn, chì bạch thủ nhị vạn;
  • Ngư ông bắt cá: Có chắn chi chi, chắn ngũ sách, chì bạch thủ bát vạn;
  • Cá vọt mạn thuyền: Dưới chiếu có ngũ thuyền, ù chì bạch thủ bát cá;
  • Cuốc đất trồng hoa: Có lục vạn và chì bạch thủ nhị.